Янгиликлар
20
“Oʻzbekiston — 2030” strategiyasi asosida Sud hokimiyatining mustaqilligini kuchaytirish va uning faoliyatida ochiqlikni taʼminlash orqali odil sudlovga erishish darajasini oshirish
“Oʻzbekiston — 2030” strategiyasi asosida Sud hokimiyatining mustaqilligini kuchaytirish va uning faoliyatida ochiqlikni taʼminlash orqali odil sudlovga erishish darajasini oshirish
Sud hokimiyatining mustaqilligi har qanday demokratik jamiyatning asosiy ustunlaridan biri hisoblanadi. Chunki aynan mustaqil va xolis sud tizimi fuqarolarning huquq va erkinliklarini himoya qilish, qonun ustuvorligini ta’minlash hamda adolatli jamiyatni barpo etishda muhim rol o‘ynaydi. Shu sababli sud hokimiyatining mustaqilligini kuchaytirish va uning faoliyatida ochiqlikni ta’minlash bugungi kunda dolzarb vazifalardan biri sifatida qaralmoqda.
Avvalo, sud hokimiyatining mustaqilligi deganda sudlarning boshqa hokimiyat tarmoqlaridan – ijro etuvchi va qonun chiqaruvchi organlardan mustaqil faoliyat yuritishi tushuniladi. Bu mustaqillik sudyalar qaror qabul qilish jarayonida hech qanday bosim, ta’sir yoki aralashuvsiz faqat qonun va vijdoniga tayanishini anglatadi. Agar sud tizimi mustaqil bo‘lmasa, unda chiqarilayotgan qarorlar adolat mezonlariga mos kelmasligi, fuqarolarning sudga bo‘lgan ishonchi pasayishi mumkin.
Sud mustaqilligini kuchaytirish uchun bir qator muhim choralarni amalga oshirish zarur. Jumladan, sudyalarni tayinlash va lavozimidan ozod etish jarayonlarini shaffof va adolatli yo‘lga qo‘yish, ularning moddiy va ijtimoiy ta’minotini yaxshilash, kasbiy faoliyatiga noqonuniy aralashuvlarning oldini olish muhim ahamiyatga ega. Shuningdek, sudyalar malakasini oshirish, ularning huquqiy ong va madaniyatini yuksaltirish ham mustaqil sud tizimini shakllantirishga xizmat qiladi.
Sud faoliyatida ochiqlikni ta’minlash esa odil sudlovga erishishning yana bir muhim omilidir. Ochiqlik sud jarayonlarining shaffof o‘tishini, fuqarolar va ommaviy axborot vositalarining sud faoliyati haqida to‘liq va haqqoniy ma’lumot olish imkoniyatiga ega bo‘lishini anglatadi. Sud majlislarining ochiq o‘tkazilishi, sud qarorlarining e’lon qilinishi va internet orqali keng jamoatchilikka taqdim etilishi sud tizimiga bo‘lgan ishonchni oshiradi.
Bundan tashqari, zamonaviy axborot texnologiyalaridan foydalanish sud tizimida ochiqlikni yanada kuchaytiradi. Masalan, sud jarayonlarini onlayn kuzatish imkoniyati, elektron sud tizimining joriy etilishi, ariza va shikoyatlarni elektron tarzda yuborish imkoniyatlari fuqarolar uchun katta qulaylik yaratadi va korrupsion holatlarning oldini olishga xizmat qiladi.
Xulosa qilib aytganda, sud hokimiyatining mustaqilligini ta’minlash va uning faoliyatida ochiqlikni keng joriy etish orqali jamiyatda adolatli muhitni shakllantirish mumkin. Bu esa fuqarolarning davlatga, qonunlarga va sud tizimiga bo‘lgan ishonchini mustahkamlaydi. Natijada esa haqiqiy odil sudlovga erishish darajasi oshadi va huquqiy davlat barpo etish yo‘lida muhim qadam qo‘yiladi.
Fuqarolik ishlari bo‘yicha Termiz tumanlararo sudi sudyasi B.Axmedov